Vlasinsko jezero

| Kulturno istorijski, Nacionalni parkovi, Srbija | 26. 10. 2014.

Vlasinsko jezero je predeo posebnih odlika, kao i jedenstvena sredina netaknute prirode.

Vlasinsko jezero okruženo je planinskim vrhovima Čemernika na 1648m., Vardenika, Gramade i Stresena na 1912m. nadmorske visine. Samo jezero se nalazi na 1213m. nadmorske visine i kao takvo je jedinstveno u Evropi izuzev Alpskih jezera. Nepregledni pašnjaci i livade prošarane jelovom, bukovom i brezovom šumom daju predivan prirodni sklad, prelepih pejzaža gde je svaki pogled slika za sebe.

Vlasinsko jezero je akumulaciono jezero sa površinom od 15 km² i dubinom do 35 m. Ono je okruženo planinama Plana, Gramada, Vardenik i Čemernik i nalazi se nalazi se na 1.213 m nadmorske visine. Boja vode varira od sivo plave pored obale do zatvoreno plave na sredini jezera, sa zelenim priobalnim površinama daje poseban kolorit vlasinskom predelu.

Vlasinsko-jezero-02

U jezero svakog minuta pritiče dva kubika vode prvog kvaliteta. Reke Vlasina, Vrla, Jerma, Božička reka, Lisinska reka, Ljubatska reka, Strvna, Čemerčica sa svojim pritokama (oko 110 ukupno) čine sliv jezera (neke od njih su veštački u slivu jezera, tj. cevima se voda uspinje na višu visinu).

Brana jezera je na nekadašnjem toku reke Vlasine i od zemlje je. Visina brane je 34,43 m (od toga iznad terena 25,7 m), dužina u temelju 239 m, a u kruni 139,28 m, dok je širina 5,5 m u kruni. U branu je ugrađeno oko 330 hiljada kubika zemlje. Uzvodna strana je obložena kamenim blokovima, a nizvodna napravljena sa četiri kaskade i potpuno je zatravljena. Jezero je dužine 9 km, maksimalne širine 3,5 km, najveće dubine 35 m, površina mu je 16,5 km². Prema nadmorskoj visini, ubraja se u najviše akumulacije na Balkanu. Pri najvišem vodostaju, nivo jezera dostiže kotu 1213,8 m nadmorske visine. Inače, srednji godišnji nivo jezera je 1204 m nadmorske visine.

Neverovatan prizor plutajućih ostrva, na kojima je vremenom bujala i druga vegetacija, prava je turistička atarakcija. Breze i vrbe koje rastu na nekima od njih, služe kao jedra, pa ova neobična ostrva, pri visokom vodostaju plutaju po jezeru u zavisnosti od jačine i pravca vetra. Jedinstvena pojava izaziva nevericu svih koji bez predznanja dođu na Vlasinu. Ali i želju da na njima zaplove, pa su zato ostrva pod izuzetnim stepenom zaštite.

Najveće tresetno ostrvo nazvano je Mobi Dik. Široko je 250, a dugo 400 metara. Najčešća su dužine od oko 100 metara. Debljina treseta je od 30 centimetara do jednog metra.

Ukupna površina svih ostrva je oko osam hektara, što je višestruko manje u odnosu na deceniju posle formiranja akumulacije, kada su pokrivala čak trećinu ukupne površine jezera. Veća ostrva su danas uglavnom “nasela” na obale jezera.

– Dolaze nam gosti sa svih strana – priča Zoran Stanojević, koji kraj uređene plaže već sedam godina iznajmljuje pedaline i čamce za obilazak ovog bisera prirode. – Iz cele Srbije i svih zemalja Evrope, pa čak i iz Australije, Amerike i Kanade. Prvo što pitaju je gde mogu da vide plutajuća ostrva. Interesuju se za detalje oko njihovog nastanka. Mnogi su nepoverljivi, traže da se sami uvere.

Iz šumskog rastinja izdvajamo brezu, koja je na Vlasini prirodno nastanjena, pa je to drugo mesto u Evropi posle Sibirske tajge prirodno stanište breza. Inace breza poboljšava kvalitet kiseonika ispuštanjem svojih kiselina, te je ionako čist planinski vazduh jos blagorodniji za ljudski organizam. Posebnu pogodnost čistom vazduhu doprinose mešanja tri klime, što omogucava stalnu cirkulaciju vazduha.

Na Vlasini postoje označeni putevi koji vode do njenih vrhova, uredjenih trim staza pogodnih kako za ljubitelje prirode tako i za sportiste, pa turista svakog dana moze da izabere odredjene destinacije obilaska planine i jezera.

Vlasinsko jezero je veoma blagorodna planina, obiluje lekovitim biljem i šumskim plodovima, preko 1300 vrsta trava, plodovima borovnice, šumske jagode, divlje maline, kupine i trešnje, šipka, divljih šljiva, veliki broj raznih vrsta gljiva, pa u svakom periodu od maja do novembra može se nesto ubrati. Sve ove plodove mozete brati pored svih uredjenih i označenih pešačkih staza, gde god pošli uvek ćete nesto naći.

Vlasinsko jezero je planina koja obiluje vodom gde se sa njenih vrhova u jezero uliva preko 200 potoka. Većina potoka je kanalisana tako da se u jezeru slivaju u tri velika kanala. Na samom vrhu planine Čemernik izviru potoci čija je temperatura vode u letnjim mesecima 4 stepena Celzijusa, a sve to je beskrajno čista takozvana Vlasinska rosa bez aditiva i raznih dodataka.

Vlasinsko jezero je najveće jezero u Srbiji široko od 500 do 4000 metara a dugačko 13 kilometara. Jedno je od najpristupačnijih jezera te se svuda moze prići. Prosečna dubina jezera je od 25 do 35 metara, a ima mesta koja imaju i do 50 metara, pa je kristalno čista voda stanište mnogobrojnih vrsta riba.

Vlasinsko jezero je jedinstveno po plovećim tresetnim ostrvima kojih ima od 100-300 od kojih odvajamo tri velika. Najveće plutajuće ostrvo zvano Mobi Dik široko je 200 a dugačko 400 metara, pravi gorostas, prekriveno je rastinjem mnogih vrsta trava, vrbom i brezom. Jedinstvena biljka na svetu koja raste na nekim od ovih ostrva je ljudozderka, koja je tako nazvana sto se hrani insektima. Pored tresetnih plutajućih tu su i dva statična ostrva Dugi Del i Stratorija koja se nalaze na sredini jezera, i predstavljaju predivan ukras. Ostrva su prekrivena jelom i brezom pa su stanište mnogobrojnih vrsta ptica koje se mogu videti, pa su sama ostrva kao takva zaštićena prirodna staništa.

Kao najpristupačnije jezero pogodno je za razne aktivnosti, boravka na vodi, ribolova, organizovanog obilaska jezera, kupanja u letnjim mesecima gde temperatura vode iznosi od 23-26 stepena Celzijusa u zavisnosti od vremenskih uslova. Jezero je zimi zaledjeno, debljina leda je od 30cm do jednog metra. Sva godisnja doba imaju posebnu čar i lepotu za sebe i predstavljaju celu bajkovitost ovog predela.

Kanali kojima pritiče voda sa okolnih reka i potoka, slivova Vlasine i Lisine, dugački su ukupno 60,3 km. Kanal „Čemernik“, koji zahvata vodu sa Čemerčice i kroz tunel je dovodi do brane, dug je 14,8 km, kanal koji dovodi vodu reke Strvne, ispod Plane, 16 km, onaj sa Jerme 7,5 km i sa Božice 22 km. Kanalom „Strvna“ godišnje dotiče oko 10 miliona kubnih metara vode, Kanalom „Čemernik“ oko osam milona kubika vode, kanalom „Jerma“ tri miliona kubika i kanalom „Božica“ oko 15 miliona kubika vode. Pored tunela „Čemernik“ (1 km), tu su i tri tunela kojima pritiče voda sa Božice, odnosno Lisine (ukupno 3,5 km).

Ostrva – Jezero ima dva „stalna ili nepokretna“ ostrva – Stratoriju i Dugi del. Stratorija je bila ostrvo i u Vlasinskom blatu, dok je Dugi del bio poluostrvo pre izgradnje brane. Vlasinsko jezero je poznato po plutajućim ostrvima, koja vremenom menjaju svoj položaj, a nastala su od podvodnog biljnog sveta izraslog na tresetu, koji se u velikim parčadima otkinuo sa dna jezera i isplovio. Na nekim ostrvima potom su izrasle vrbe i breze, drveće osobeno za vlasinski kraj.

Vlasinsko jezero oivičava zatalasana visoravan u vidu ćilima išaranog livadama, pašnjacima i šumama koje kriju raznovrstan biljni i životinjski svet, dok jezero nadvisuju planinski masivi, na čijim padinama je grupisano šezdesetak vlasinskih naselja (zaselaka, ovde „mahala“) između kojih teku bistri potoci i rečice sa šumovitim klisurama. Od planina koje okružuju jezero posebno se izdvajaju Čemernik, Plana i Vardenik.


Vlasinsko jezero

– Kao da hodate po najmekšem i najlepšem tepihu – potvrđuju i meštani. – Osećaj je čudan, jer koliko god da se trudite, ne možete iz glave da izbacite činjenicu da su ispod vas jezerske dubine. Ostrva je nažalost sve manje, pa ovaj fenomen prirode mora da se štiti.

Najviše su stradala ona ostrva koja je vetar nasukao na obalu i to tako što su nesavesni ribari na njima otvarali okna, pri čemu se gazila vegetacija i seklo šiblje. Nestajanju su doprinele i česte promene nivoa vode jezera, koja ide i do 15 metara.

– Sada se mnogo više brine o ovoj lepoti, ali se bojim da je kasno – priča Dragan Petrović, koji nam se pohvalio da je njegov otac gradio branu na jezeru. I ona je specifična jer je “šuplja” i kroz nju se može doći sa jedne na drugu stranu jezera.

Ranije su se neka od ostrva, koja su smetala hidroelektrani, vezivala sajlama i odvlačili do obale.

– Zloupotrebe ostrva i netaknute prirode je sada sve manje, a briga o tome je podignuta na najviši nivo – objašnjavaju u čuvarskoj službi zaduženoj za brigu o celom jezeru. – Nije problem i ako neko siđe na treset, ali otvaranja ribarskih okana, paljenja i uništavanja rastinja i bacanja smeća više nema.

2906375149349bc2ba1db

Nikola Krstić živi u inostranstvu, ali sa ponosom ističe da su jezeru i rodnom kraju ostala verna i njegova deca i unuci.

– Deda mi je pričao da je ovde nekada bilo Vlasinsko blato, sa ševarom i trskom, koje se gomilalo spiranjem rečnih tokova – kazao nam je Nikola. – Rekao mi je da je bilo i živog peska i da su kao deca izbegavali celu kotlinu koja ih je osvojila tek kada je bila napunjena vodom i kada je od bare nastalo jezero. To izranjanje plutajućih ostrva za meštane je bilo pravo čudo koje su, pedesetih godina, posmatrali i krišom se krstili.

On dodaje da bi bilo gde u svetu od plutajućih ostrva, prelepog jezera i netaknute prirode odavno napravili izvanrednu turističku destinaciju, ali i da država decenijama na Vlasini gotovo da nije ništa ulagala.

Čuvari raspolažu katamaranom sa 16 mesta, pa se jezero i plutajuća ostrva obilaze organizovano. Strogo je zabranjena i eksploatacija treseta, koja je, takođe, doprinela uništavanju ovog prirodnog fenomena.

Tresetna ostrva su stanište rosulje – mesožderke koja guta insekte. To je posebna atrakcija za botaničare i samo njima je, radi istraživanja, dozvoljen boravak na ostrvima. Jezero je jedino poznato stanište i maljave breze, barskog ušljivca, kaljužarke, sedmoprsnika i mnogih drugih vrsta biljaka.

Područje Vlasinskog jezera odlikuje se i značajnim kulturnim spomenicima i etnografskim vrednostima, kao što su:

Crkva Svetog Ilije na Vlasina Ridu,
Manastir u Palji,
Crkva u Božici,
Klisura (Surdulica)
Crkva Svetog Nikole u Crnoj Travi
Crkva Svetog Pantelejmona u Brodu, selu kod Crne Trave
Kula u Klisuri
Crkva u Klisuri
Crkva u Kolunici
Crkva Svetog apostola Petra u Ruplju
Posebni kulturni spomenici u blizini jezera su manastir u Palji i crkve u Božici, Klisuri i Crnoj Travi kao i Kula u Klisuri.

Prirodne lepote i retkosti ovog područja koje čine: planine, klisure, vodopadi, izvori, reke, flora i fauna, kao i blagonakloni uticaj klime i tišina planinske prirode čine ovo mesto idealnim za boravak u različitim periodima godine. Zbog ovih odlika područja u toku su istraživanja Zavoda za zaštitu prirode radi zaštite ovog područja kao parka prirode.

Proleće
je period budjenja kada ceo biljni i životinjski svet postaje živopisan. U ovom periodu fluoroscentno jakih boja možete uživati u šetnjama, vegetacija nije još uvek tako bujna, tako da se može ići i van uredjenih staza kako po planini tako i pored jezera. Prošarane livade širokim spektrom boja, zelenilo šuma koje preseca beli cvet divlje šljive, ulapšava ionako predivne pejzaze. Od šumskih plodova u ovom periodu preovladjuje šumska jagoda. Period je pogodan i za ljubitelje ribolova.

Leto
je period koji pruza najlepsi i najraznovrsniji odmor, sirok spektar aktivnosti, šetnje, biciklizam, boravak na vodi, vožnja čamcem, kupanje, ribolov, branje raznih plodova i bilja, upoznavanje vrhova, su aktivnosti koje će odmor učiniti aktivnim.

Ovo je najblagorodniji period, pa se u toku leta mogu brati mnogobrojne vrste lekovitog bilja, a od šumskih plodova u letnjem periodu ima: borovnice, jagode, brusnice, divlje maline, kupine, trešnje i puno gljiva od kojih izdvajamo vrganj, lisičarku i sunčanicu.

Leto je najtoplije godisnje doba, pa je zato ovo period kad treba pobeći od gradske vrućine i iskoristiti čari planinskog vazduha, podariti sebi malo zdravlja kroz aktivni odmor koji predstavlja jednu anti-stres terapiju – opuštanja od svakodnevice.

Jesen
je nekako najmirniji i najspokojniji period godine. Ovo je period najraznovrsnijeg spektra boja. Pogled ka planinskim vrhovima je toliko živopisan gde se sa vrha prelivaju boje žutog, braon, bordo, crvenog i zelenog lišca, i to od vrha planine ka jezeru gde je jos uvek zelena vegetacija, što predstavlja predivan sklad.

Period je pogodan do 15 septembra za boravak na vodi i kupanje, zbog zagrejane vode u letnjem periodu. U šetnjama ima mogućnosti za branje šipka, divljih šljiva, jabuka i krušaka kao i gljiva. Ovo je period za branje brusnice. Dobar period za ljubitelje ribolova. Sve u svemu najzivopisniji period, zato ga preporucujemo.

Zima
je prava idila. Ceo predeo planinskih masiva i jezero prekriveno je belim omotacem, što takodje daje sliku predivnih pejzaža. Jezero je celo zaledjeno sa debljinom leda od 30cm. Do 1 metra. Vlasinsko jezero ima predivnih terena za zimske sportove, koji nažalost jos uvek nisu uredjeni. Od staza za skijanje postoji staza za početnike i staze kojima se vozi slobodni stil po neutabanim padinama. Planina ima idealne terene za nordijsko trčanje. Tereni su pogodni i za dzet ski- motorne sanke, skijanje, sankanje, šetnja po planini i zaledjenom jezeru, pa i ribolov u zimskom periodu ostavice poseban utisak na ljubitelje ovog sporta kao i godišnjeg doba.

Sva navedena godišnja doba u jednoj celini predstavljaju celu bajkovitost ovog predela gde ćete moći da upamtite svoje doživljaje koje ćete sigurno ovde doživeti.

2998 total views, 2 today

  

  • Sremski Karlovci

    by on 25. 10. 2014. - 0 Comments

    Sremski Karlovci su gradsko naselje u Srbiji u opštini Sremski Karlovci u Južnobačkom okrugu, ali pripadaju geografskoj regiji Srem, čiji naziv stoji i u imenu ...

  • Opatija

    by on 26. 10. 2014. - 0 Comments

    U svakom slučaju, "staro" u opatijskoj terminologiji označava predturističko doba, dakle Opatiju prije 1884. i niza plastičnih operacija u režiji Društva južnih...

  • Dubrovačke zidine

    by on 18. 10. 2014. - 0 Comments

    Dubrovačke gradske zidine su sklop utvrda koje okružuju stari dio grada Dubrovnika. Građene su od 13. do 17. stoljeća za potrebe obrane. Duge su 1940 m, visoke ...

  • Herceg Novi

    by on 26. 10. 2014. - 0 Comments

    Na značajnom i atraktivnom prostoru između najviše planine dinarskog masiva Orjena (1895 m) i ulaza u jedan od najljepših zaliva svijeta Boku Kotorsku, smjesti...

  • Vlasinsko jezero

    by on 26. 10. 2014. - 0 Comments

    Vlasinsko jezero je predeo posebnih odlika, kao i jedenstvena sredina netaknute prirode. Vlasinsko jezero okruženo je planinskim vrhovima Čemernika na 1648m....

Galerija

Pronađite

Događaji

October 2014
M T W T F S S
    Nov »
 12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
2728293031