Đavolja varoš

| Nacionalni parkovi, Srbija | 26. 10. 2014.

Đavolja varoš je skup zemljanih glavutaka ili kula na čijim vrhovima se nalaze kamene kape (blokovi).[1] Ima ih više od dve stotine, visoke su od dva do petnaest metara, a široke od pola do tri metra. Đavolja varoš je retki prirodni fenomen koji se nalazi na Radan planini u blizini Kuršumlije, oko 90 kilometara jugozapadno od Niša. Čine je 202 kamene figure koje su nastale dugotrajnim i strpljivim radom prirode.

Kameni stubovi su nastali delovanjem erozije na zemljište sastavljenog od rastresitog, ali čvrstog materijala na kome se nalazi kamenje veće veličine. Pre više miliona godina celo područje je bilo središte snažnih vulkanskih aktivnosti, o čemu i danas svedoče raznobojne stene u zaleđu stubova. Međutim, pojava je nastala relativno kasno, čijem su nastanku najviše doprineli ljudi. Uništavajući šumu, otvorili su put razornom delovanju vode, pri čemu su krupni komadi stena štitili dublje i mekše slojeve zemlje od udara kišnih kapi i spiranja vodom. U toj prvoj etapi radom kiše i erozijom, urušava se zemljište, sem ispod stena, koje svojom težinom sprečavaju njegovo dalje osipanje. Tako nastaju piramide i/ili kule. Kameni blokovi na vrhovima stubova služe kao kišobran, ali vodene bujice i dalje prolaze između figura, spiraju zemlju i čine da vremenom postaju sve više. Ta pojava spada u drugu etapu koja se sastoji u „finalnoj obradi“. Naime, dejstvom prirodnih sila, piramide i kule se još više istanjuju, tako da na kraju ostaju pravilni stubovi sa kamenim kapama.

Ovaj geomorfološki fenomen je jedinstven u Srbiji i vrlo redak u svetu. U Evropi ima sličnih pojava u Alpima, kao i u SAD, poznata „Bašta bogova“. Ali kule Đavolje Varoši su znatno veće i postojanije nego u evropskim zemljama, pa su samim tim najpoznatiji prirodni spomenik ove vrste u Evropi. Do Đavolje Varoši se stiže iz opština Kuršumlija, Bojnik i Lebane, ali je najlakši i najlepši način planinarenjem iz Lebana.

Pored kamenih kula, Đavolja Varoš je poznata i po 2 izvora jako kisele vode. Jedna je Đavolja voda, hladan i ekstremno kiseli izvor (pH 1.5) sa visokom mineralizacijom (15 g/l vode), a nalazi se u Đavoljoj jaruzi. Crveno vrelo je drugi izvor (pH 3.5), sa nižom mineralizacijom (4.372 mg/l vode). Ovakve vode su vrlo retke u svetu i koriste se u banjskom lečenju, jer je narod smatra izuzetno lekovitom, ali naučnici upozoravaju da vodu sa izvora Đavolja voda ne treba piti, jer nije dovoljno ispitana.

U narodu su tokom proteklih vekova ispredene brojne legende o nastanku ovog jedinstvenog fenomena. Po jednom narodnom predanju reč je o skamenjenim svatovima, gde su ljudi po nalogu Nečastivog, rešili da po svaku cenu venčaju rođenog brata i sestru. Mistika Đavolje varoši je vekovima unazad pobuđivala maštu ovdašnjih stanovnika koji su ispleli moge legende. Jedna od njih kaže da su nekada davno ovde su živeli skromni, mirni svojoj veri privrženi stanovnici. To je smetalo đavolu pa im je on spremio „đavolju vodu“ da zaborave na rodbinske odnose. Pošto su pili tu vodu, omamljeni meštani reše da venčaju brata i sestru. Da se to ne bi dogodilo, umešala se Božija sila koja ih je sve okamenila i ostavila da svedoče da nijedan greh neće proći bez kazne. Đavolji plan je pokušala da spreči vila, koja prema legendi i dan danas drži pod svojom zaštitom ovaj kraj. Vila nije uspela da urazumi svatove, i oni krenuše sa mladencima ka crkvi na venčanje. Ona se onda poče moliti Bogu da na neki način spreči rodoskrnavljenje. Bog usliši njenu molbu, spoji nebo sa zemljom, dunu jak, hladan vetar i okameni svatove sa mladencima.


Djavolja Varos

Druga legenda kaže da zemljane figure predstavljaju okamenjene đavole koje su neki ljudi dugo nosili na svojim leđima, donoseći im zlo i nevolje, a njih su se otarasili prenoćivši jednu noć pored crkvišta Sv. Petke, koje se nalazi u neposrednoj blizini zemljanih figura. U blizini gornjeg vidikovca na ostacima iz 13. veka, pre pet godina sagrađena je crkva Svete Petke. Postoji verovanje da se u Đavoljoj varoši leče razne bolesti tako što se maramom previje bolno mesto, a zatim maramice vežu na obližnje stablo. Maramice se postavljaju u i ispred crkve. One se ne naplaćuju, ali se za njih daje dobrovoljni prilog, koji se ulaže u obnovu te crkve. Verovanje da se bolest ostavlja na tom mestu, postoji od kako se zna za Đavolju varoš. Prema tom verovanju, za nakon nedelju dana maramice treba da se zakopaju duboko u zemlju, da bi sa sobom odnele sve nevolje onoga koji ih je vezao na stablo.

Zemljane piramide Djavolje Varosi ( zemljane odlike, zemljani stubovi) nerazvrstane vulkanske talozne stene, visoke izmedju 2m i 15 m, a siroke od 0.5 do 3m, koje na vrhu imaju velike kape, jesu zapravo geoloski oblici neodredjenog porekla. Svako upucivanje na ovo mesto cudnih zemljanih formi opisuje se ukratko kao erozija vulkanskih stena.

Neadekvatna naucna argumentacija razvoja zemljanih stubova u Djavoljoj Varosi moze biti usled toga sto su se prevideli geoloski procesi koji su kontrolisali stvaranje zemljane piramide.
Zemljani stubovi su erozivne odlike ili oblika koje je izvajala erozija. Njihova razlika je proizvod erozivnih sila na delu, skoro nepromenljivo brzo isprano kisom na padinama koje nisu zasticene vegetacijom. Koji tip stenovitog materijala erodira, a ne tip erozije jeste stvar razmatranja radi razumevanja stvaranja bilo kog tipa zemljane piramide, ukljucujuci i Djavolju Varos.

Razlicit karakter zemljanih stubova Djavolje Varosi jeste slaganje stene u kojoj se one izvijaju; material stene je vulkanski, a priroda i organizacija depozita su karakteristike glecerskih naslaga (!). Nema mnogo lokacija vulkanskih stena koje imaju oblik zemljanih stubova: nekoliko u Kapadokiji (Goreme nacionalni park je dodat listi UNESKO-ve svetske bastine 1985. godine)., Centralni Masiv u Francuskoj (Puy-de-Dome), Valles Kaldera blizu Santa Fea, Meksiko, Kratersko Jezero u Oregonu, SAD, itd. U Evropi ne postoje vulkanski stenoviti stubovi koji bi se mogli uporediti sa Djavoljom Varosi. Medjutim, zemljane piramide Djavolje Varosi se razlikuju od bilo kojih drugih po derivaciji primarnih depozita izoblicenih erozijom.Mnogi stubovi kod vulkanskih stena se sastoje od slozenih slojeva lako lomljivog materijala pokrivenog cvrstim stenama, poput onih u Kapadokiji. U Djavoljoj Varosi, medjutim, naslage se sastoje od vulkanskih stenovitih ostataka, na mestima karakteristicnim po obrnutom stepenu grubih fragmenata kao kod morena. Slicne naslage su se formirale u vulkanskim oblastima bogatih kalcijum-alkalima. Jedna takva oblast je i kompleks Lece nekadasnje Mikene sa stenama bogatim kalcijum-alkalima koje ukljucuju I Djavolju Varos. Mnogo iylaganja ovih depozita, od kojih je jedan presecanje puta Kursumlija-Prolom spa, pokazuju primarnu strukturu i stepen obrnutog oblikovanja.

Vulkanski stenoviti ostaci a cak I generacija naslaga lavine ostataka moze da bude rezultat jakih erupcija kiselih do srednje lave. Eksplozivna vulkanska aktivnost moze da se sastoji od izbacivanja velike kolicine piroklasticnog materijala pracenog izlivanjem koherentne mase lave. Velika masa vulkanskih proizvoda je nestabilna i moze da se srusi usled razlicitih dogadjaja ili da propadne do dubljih nivoa. Pomeranje te vrste vulkanske stenovite mase moze da varira od odronjavanja ili en masse pomeranja do proticanja blata koje lici na bujicu pri pucanju brane ili velike poplave. U nekim primerima, taj tok otpada su agenti redepozicije; ovo su relativno spori tokovi rastresitog natopljenog materijala, dovoljno gustog da ponese veoma velike delove stvrdnute lave. Za vreme proticanja, material fine strukture “izbacuje” najgrublje delove stena koje akumulira na najvisem vrhu depozita.

Opisano formiranje takvih zemljanih stubova je na primer Djavolja Varos. Njeni piramidasti stubovi se sastoje od neotpornog vulkanskog materijala u kome dominira vulkanska prasina, pesak I sitni komadi kamena plavca, I sporadicno grube koherentne vulkanske stene velicine od cm do dm. Najveci delovi (cak I veci od pola metra u precniku)su se natalozili u gornjem delu primarnih naslaga, I trenutno su stene kape koje su stitile vulkanoklastican material od erozije. Erozija se verovatno razvila u odsustvu vegetacije, ali nijedan process erozije ne bi mogao da stvori zemljane piramide bez slaganja ostataka u obrnutom stepenu talozenja grubih fragmenata formiranih kroz prethodni razvoj Lece kompleksa vulkanskih stena.

No Tags

1265 total views, 1 today

  

  • Sremski Karlovci

    by on 25. 10. 2014. - 0 Comments

    Sremski Karlovci su gradsko naselje u Srbiji u opštini Sremski Karlovci u Južnobačkom okrugu, ali pripadaju geografskoj regiji Srem, čiji naziv stoji i u imenu ...

  • Opatija

    by on 26. 10. 2014. - 0 Comments

    U svakom slučaju, "staro" u opatijskoj terminologiji označava predturističko doba, dakle Opatiju prije 1884. i niza plastičnih operacija u režiji Društva južnih...

  • Dubrovačke zidine

    by on 18. 10. 2014. - 0 Comments

    Dubrovačke gradske zidine su sklop utvrda koje okružuju stari dio grada Dubrovnika. Građene su od 13. do 17. stoljeća za potrebe obrane. Duge su 1940 m, visoke ...

  • Herceg Novi

    by on 26. 10. 2014. - 0 Comments

    Na značajnom i atraktivnom prostoru između najviše planine dinarskog masiva Orjena (1895 m) i ulaza u jedan od najljepših zaliva svijeta Boku Kotorsku, smjesti...

  • Vlasinsko jezero

    by on 26. 10. 2014. - 0 Comments

    Vlasinsko jezero je predeo posebnih odlika, kao i jedenstvena sredina netaknute prirode. Vlasinsko jezero okruženo je planinskim vrhovima Čemernika na 1648m....

Galerija

Pronađite

Događaji

October 2014
M T W T F S S
    Nov »
 12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
2728293031