Bitola

| Kulturno istorijski, Makedonija, Urbani | 26. 10. 2014.

Bitola je prostrani drevni grad na jugu velike plodne ravnice Pelagonije, u jugozapadnoj Makedoniji, oko 14 kilometara granice sa Grčkom i Makedonijom. Bitola je grad koji je u prošlosti nosio naziv Monastir ili Manastir ili grad konzula. Bitola je osnovana u vreme vladavine makedonskog kralja Samuila, a naziv grada potiče od slovenske reči obitelj, po mnoštvu crkava i manastira. Grad Bitola je poznat i kao grad konzula, jer u njemu počasne konzule imalo sedam zemalja, a nalazi se i na nekadašnjem rimskom trgovackom putu Via Ignatia – Ignjatijev put, koji je povezivao Solun sa jadranskom obalom. Tokom turske vladavine, Bitola je bio značajan trgovački i administrativni centar, središte turskog sandžaka, sa razvijenom trgovinom vune, pšenice, voska i kože. Posle turkog osvajanja Makedonije je starosedelacko srpsko stanovnistvo preuzelo islam radi zastite poseda i vlasnistva, a njihov potomci su danas prorokovi sledbenici.

Bitola je grad koji još uvek nosi obeležja prošlovekovnog značaja, kada je bio centar diplomatije Otomanske Imperije. Bitola je bila sedište 12 diplomatskih konzulata, posle Berlinskog Kongresa 1878. godine, te je Balkanskim ratovima 1913. godine okončana viševekovna otomanska vladavina, kada postaje deo Kraljevine Jugoslavije i kasnije sastavni deo – republika u Socijalističkoj Federativnoj Republici Jugoslaviji. U starom delu grada je bazaar i dobro očuvani primeri gradske arhitekture, a takođe i najbolji primer starovremenog običaja kafenisanja. Glavna ulica Bitole – Sirok Sokak dominira gradom svojom lepotom i posebnom mešavinom monumentalnih gradskih živopisnih građevina, orijentalne i zapadno-evropske arhitekture i predstavlja najpoznatije mesto susreta lokalnih stanovnika i brojnih posetilaca. Bitola i okolina su veoma bogati kulturnim i istorijskim spomenicima koji svedoce o znacajnoj kulturnoj i duhovnoj aktivnosti : Sahat kula, Bezistan /pokrivena orijentalna pijaca-bazaar/, Isak Chelebi džamija, Ieni džamija /danas Umetnička galerija/, Sinagoga, Crkva Svetog Dimitrija, stara čarsija – Bazaar, zatvor-kula, Crkva Svete Bogorodice…, kao i čuvena orijentalna poslatica – lokum, koji se proizvodi po tradicionalnom receptu i tehnologiji ! Bitola ima nadimak “grad konzula”, zahvaljujući brojnim živopisnim konzulatima i drugi je po veličini grad u Makedoniji, sa oko 100000 stanovnika.

Religija

Katolička crkva na Širok Sokaku
Bitolj je episkopski grad i sedište je Prespansko- pelagonijske eparhije. U Drugom svetskom ratu ova eparhija Srpske pravoslavne crkve je dobila ime Ohridsko-bitoljska. Nakon jednostranog proglašenja autokefalnosti Makedonske pravoslavne crkve 1967., dobila je sadašnje ime Prespansko-pelagonijska eparhija koje je ostalo i posle priznavanja Srpske pravoslavne crkve 2002., i obuhvata regione gradova: Bitolj, Resen, Prilep, Kruševo i Demir Hisar. Prvi mitropolit Eparhije (1958-1979) bio je blaženopreminuli Kliment. Drugi mitropolit i sadašnji administrator Eparhije, nadležan kao arhijerej od 1981. je Gospodin Petar. U Prespansko-pelagonijskoj eparhiji ima oko 500 crkava i manastira. U poslednjih deset godina u Eparhiji je izgrađeno ili se gradi oko 40 crkava i 140 crkvenih objekata. Eparhija ima dva crkvena muzeja – u Sabornom hramu „Sv. Velikomačenik Dimitrij” u Bitolju i u hramu „Sv. Jovan” u Kruševu, kao i stalna izložba ikona i biblioteka u zgradi Mitropolije. Mitropolija je izgrađena izmedžu 1901. i 1902. i jedan je od najlepših primera neobarokne arhitekture. Pored dominantne Makedonske pravoslavne crkve, u Bitolju postoje i druge veće verske zajednice kao što su Islamska verska zajednica, Rimo-katolička crkva i druge.

Turističke i kulturne atrakcije

Heraclea Lyncestis je antički grad iz rimskog perioda, koji se nalazi u blizini samog grada, u podnožju planine Baba, i datira sa sredine 4. vijek pne.. Osnovao ga je makedonski kralj Filip II Makedonski. Grad je bio razvijeni vojno- strateški centar na severozapadnoj granici tadašnje makedonske oblasti Linkesida (današnje Bitolsko Pole).

Grad je građen, dograđivan, rušen i ponovo građen i nadgrađivan i još od njegovog prvog naseljavanja u kasnom bronzanom dobu, potom helenističkom dobu, pa onda rimskom, pa sve do ranobizantskog doba imao je status grada sa visokim stepenom civilizacije.

U periodu 2. vijek pne. kada Makedonija postaje rimska provincija, Herakleja postaje značajan ekonomsko-politički centar (Septina Aurelia Heraclea) sa svojim stalnim rimskim namesnikom i rimskom vojskom, što svedoči o Bitoli kao centru večne moći, civilizacije, kulture i lepote koja je tu i danas.

Poznata po svojim divnim mozaicima, antičkom pozoristu i rimskim termama, Herakleja Linkestis je najbolje očuvan grad drevne Makedonije, prepoznatljiv i u današnjoj državi. Veruje se da je Herakleju osnovao Filip Makedonski u 4. veku p.n.e. na karavanskom putu Via Egnatia u plodnoj Pelagoniji, koja je omogućavala prosperitet grada. Herakleja je postala jedna od najvažnijih stanica na ovom trgovačkom putu, da bi je osvojili Rimljani dva veka kasnije /168. godine p.n.e/. Od 4. do 6. veka n.e. Herakleja je bila episkopsko sedište.

Prva istraživanja u Herkaleji su obavljena pre Prvog Svetskog rata, koja su od tada pokazala neprocenjive kulturno-istorijske vrednosti i značaj ovog antičkog grada – prekrasne rimske terme, episkopska crkva, velika trobrodna bazilika sa krstionicom, divna statua Herkula, kovani novac brojnih vladara, među kojima je i Aleksandar Veliki, jevrejski hram, stubište i rimsko pozorište, svi sa fantastičnim podnim mozaicima. Arhitektonski nalazi i veliki broj pokretnih nalaza od oko 2300 utvrđenih predmeta svedoče o postojanju stalnog naselja i života u ovom drevnom makedonskom gradu, u periodu od 4. veka p.n.e. do 11. veka n.e. Mozaici u arheološkom nalazištu Herakleji spadaju ne samo u Makedoniji, već među najbolje sačuvana i po umetničkoj vrednosti najdragocenija dela antičkog perioda. Mnogi od arheoloških nalaza i delova Herakleje su u odličnom stanju i danas se koriste za letnje koncerte i pozorišne predstave. Arheološko nalazište Herakleja se nalazi na udaljenosti od 2,5 km od centra Bitole i tokom čitave godine privlači pažnju posetilaca iz Makedonije i inostranstva.

Svake godine od 29. jula do 2. avgusta u Bitoli se održava kulturni festival Ilindanski dani u znak sećanja na Ilindanski ustanak.

Bitolj, (mk. Bitola, grč. Μοναστήρι, vlaš. Bitule, tur. Manastır,مناستر) ili Grad konzula, kako je još bio poznat, je grad u jugozapadnom delu Makedonije, u regionu Pelagonija. Bitolj je administrativni, kulturni, ekonomski, industrijski, obrazovni i naučni centar. Grad je okružen planinama Baba (vrh Pelister 2601 m) i Nidže, na reci Dragor, u centru najprostranije makedonske kotline Pelagonije, na 13 km severno od granice sa Grčkom i na nadmorskoj visini od 615 m. Bitolj je, takođe, i važna trgovačko-putna veza između Jadranskog i Egejskog mora, kao i jedna od značajnijih putnih veza Balkana sa Centralnom Evropom. Bitolj je drugi grad diplomatije u Makedoniji i ima brojna diplomatska predstavništva stranih zemalja u Republici. Grad je, takođe, drugi po broju stanovnika u Makedoniji, dok je po površini treći u državi[1]. Njegova istorija je bogata i živopisna i jedna je od najstarijih u Evropi, a za vreme Jugoslavije bio je jedan od kulturnih centara kako Kraljevine Jugoslavije kao i Federacije.

Istorijska zdanja
Širok Sokak (poznat i kao mk. bitolskoto korzo) je najfrekventnija ulica u Bitolju. Zvanično ime ulice je „Maršal Tito“. U početku su ovom ulicom saobraćali automobili, međutim danas je isključivo pešačka ulica i istinsko srce grada. Na Širokom Sokaku se nalaze sve najveće prodavnice, restorani, teatar sa operom, galerije i mnogo kafića i klubova. Tu se susreću najstarija arhitektonska dela i građevine na Balkanu, koje krase grad još od turskog doba. Tipične turske kuće pored velelepnih vila sa terasama nisu retkost u ovom delu grada. A na samom kraju Širokog Sokaka ulazi se u prostrani cvetni park pun drvoreda koji vodi do zoološkog vrta i antičkog nalazišta Herakleja Linkestis.

Sahat kula
Ne zna se tačno kada je kula sa satom sagrađena. Pisani izvori iz 16. veka[traži se izvor od 09. 2009.]pominju sat kulu, ali nije sa sigurnošću utvrđeno da li se radi o istoj građevini. Mnogi veruju da je zdanje izgrađeno u isto vreme kada i crkva Sv. Dimitrija Solunskog, tačnije 1830.[traži se izvor od 09. 2009.]. Prema legendi, kula je građena kada su otomanske vlasti u gradu, odnosno Turci, išli po svim okolnim selima i sakupili oko 60.000 jaja od kojih su napravili malter. Ovom smešom i kamenjem sagradili su kulu čiji čvrsti zidovi stoje i danas neoštećeni.

Kula ima osnovu u obliku kvadrata i visoka je oko 30 metara. Pri vrhu kule nalazi se terasa oivičena kovanom ogradom. Sa svih strana terase nalaze se konstrukcije koje drže lampe pomoću kojih je cela kula i sat na njoj vidljiv i noću. Sat se nalazi na najvišem od tri nivoa. Prvobitni sat zamenjen je tokom Drugog svetskog rata novim mnogo preciznijim i modernijim satom. Sat su kupili nacisti u znak zahvalnosti građanima zbog očuvanja nemačkog groblja iz vremena Prvog svetskog rata, a koje je podignuto žrtvama sukoba oko Bitolja zajedno sa engleskim i francuskim grobljem.

Saat kula, kako je Bitoljčani sa ponosom nazivaju, za mnoge je i simbol grada Bitolja. Kula se nalazi u parku, omiljenom sastajalištu mladih. Ona je takođe mesto gde sugrađani tokom Badnje večeri čekaju Božić i zatim pale sveće za zdravlje duž travnjaka i šetališta.

Ajdar-kadi džamija (turski sud) je jedan od najatraktivnijih spomenika islamske arhitekture u Bitolju. Građena je u periodu od 1561. do 1562. godine, kao projekat slavnog arhitekte Mimara Sinana. Džamiju je naručio bitoljski kadija Ajdar- kadi po kom i nosi ime. Tokom vremena džamija je teško oštećena zbog čega se trenutno restaurira, sa namerom da se dovede do stanja približnog prvobitnom izgledu.

Jeni (Nova) Džamija
Na turskom jeziku označava novu džamiju. Locirana je u centru grada. Ima kvadratnu osnovu, sa kupolom na vrhu. Blizu džamije ima minare visoko 40 m. Danas se ova džamija koristi za potrebe izložbi kao galerija. Skorašnja arheološka iskopavanja otkrila su da je izgrađena na mestu stare ranohrišćanske bazilika iz 7. veka naše ere. Pri iskopavanju sa naišli na keramiku i kosti zakopanih, čiji izvor se još utvrđuje.

Isak džamija
Zadužbina solunskog kadije Isak Čelebi ibni Isa. Jedna od najstarijih i najveća bitonjska džamija.

Pazar

Bitoljski pazar je veoma bogat sa svežim voćem, povrćem i ostalom prehranom.
Pjaca odnosno pazar (mk. Pazarot) spomenut je u jednom opisu grada iz XVI- og i XVII- og veka[traži se izvor od 09. 2009.]. Sadašnji Bezistan ne razlikuje se mnogo od tadašnjeg, po ovim opisima. Bezisten ima 86 prodavnica. U njima se nekada prodavao tekstil, dok su danas to uglavnom prehrambeni proizvodi, specijaliteti ovog podnevlja. Pazar je naročito bogat sa lubenicama, dinjama, paprikama, domaćim kravjim, kozjim i ovčim sirem.

Banja Deboj
Turska banja (amam), ili banja Deboj na turskom. Nije poznato kada je izgrađena. Teško je oštećena, ali je restauracija u toku. Sada do izražaja dolaze: prekrasna fasada, dve velike, i nekoliko malih kupola.

No Tags

1831 total views, 3 today

  

  • Opatija

    by on 26. 10. 2014. - 0 Comments

    U svakom slučaju, "staro" u opatijskoj terminologiji označava predturističko doba, dakle Opatiju prije 1884. i niza plastičnih operacija u režiji Društva južnih...

  • Sremski Karlovci

    by on 25. 10. 2014. - 0 Comments

    Sremski Karlovci su gradsko naselje u Srbiji u opštini Sremski Karlovci u Južnobačkom okrugu, ali pripadaju geografskoj regiji Srem, čiji naziv stoji i u imenu ...

  • Dubrovačke zidine

    by on 18. 10. 2014. - 0 Comments

    Dubrovačke gradske zidine su sklop utvrda koje okružuju stari dio grada Dubrovnika. Građene su od 13. do 17. stoljeća za potrebe obrane. Duge su 1940 m, visoke ...

  • Vlasinsko jezero

    by on 26. 10. 2014. - 0 Comments

    Vlasinsko jezero je predeo posebnih odlika, kao i jedenstvena sredina netaknute prirode. Vlasinsko jezero okruženo je planinskim vrhovima Čemernika na 1648m....

  • Herceg Novi

    by on 26. 10. 2014. - 0 Comments

    Na značajnom i atraktivnom prostoru između najviše planine dinarskog masiva Orjena (1895 m) i ulaza u jedan od najljepših zaliva svijeta Boku Kotorsku, smjesti...

Galerija

Pronađite

Događaji

October 2014
M T W T F S S
    Nov »
 12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
2728293031