Kotor

| Crna Gora, Primorje | 21. 10. 2014.

Kotor je grad i opština na obali Bokokotorskog zaliva u Crnoj Gori. Grad ima oko 1 333 stanovnika, a opština Kotor 23 000 stanovnika (2003).
Stara mediteranska kotorska luka, okružena impresivnim gradskim zidinama, je vrlo dobro sačuvana i pod zaštitom je UNESKO-a, kao svetska kulturna baština. Između 1420-1797 Kotor je sa okolinom pripadao Veneciji pa je venecijanski uticaj ostavio trag na gradskoj arhitekturi. Kotorski zaliv (Boka Kotorska) jedan je od najdubljih i najdužih zaliva na Jadranskom moru pa se često naziva najjužnijim fjordom Evrope. Litice Orjena i Lovćena koje natkriljuju grad predstavljaju jedan od najveličanstevnijih predela na Mediteranu.

Poslednjih godina sve je veći broj turista koje privlače kako prirodna lepota Boke Kotorske tako i sam stari kotorski grad.

Kotor je prvi put bio naseljen u vrijeme antičkog Rima, kada je bio poznat kao Acruvium i bio deo rimske provincije Dalmacije. Ascrivium ili Ascruvium prvi put se pominje 168. pne..

Kotor je bio utvrđen još od ranog srednjeg veka, kada je imperator Justinijan I sazidao tvrđavu iznad Ascrivium-a 535, posle proterivanja Gota, a drugi grad je verovatno sazidao Konstantin Porfirogenit u 10. veku na visijama iznad grada. Grad su 840. poharali Saraceni.

Godine 1002. opljačkali su ga Bugari, a kasnije ga je bugarski car Samuilo predao Srbiji, ali je grad, pod zaštitom Srbije, a u savezu s Dubrovnikom, sačuvao nedirnutim svoje republikanske institucije, i svoje pravo da zaključuje ugovore i učestvuje u ratu. U to vreme on je već bio episkopsko sedište a u 13. veku su ustanovljeni dominikanski i franjevački manastiri da spreče širenje bogumilstva

U 14. vijeku trgovina grada Cattaro, kako je tada zvan, konkurisala je dubrovačkoj i izazivala zavist Venecije. Treba spomenuti da je grad Kotor imao statut iz 1301. godine, kojim se dokazuje da je uvijek imao status grada. Za vrijeme dinastije Nemanjića, Kotor je uživao veliku autonomiju i povlastice. Pad Srbije 1389. ostavio je grad bez zaštite, i pošto je naizmjenice padao u ruke Mlečana i Mađara, konačno je 1420. došao pod mletačku vlast.

Kotor su opsađivali i Turci 1538. i 1657, posjećivala ga kuga 1572, a gotovo je uništen u zemljotresima 1563 i 1667. Po Sporazumu iz Kampo Fromija iz 1797. prešao je u ruke Austrije; ali je 1805, po sporazumu iz Presburga, dodeljen Italiji, da bi konačno postao dio francuskog carstva 1810.

Godine 1814, grad je vraćen Austriji posle Bečkog kongresa. Pokušaj prisilnog regrutovanja stanovništva, napušten 1869, ali uspešan 1881, izazvao je dve kratkotraje pobune među Krivošijama na zapadnoj strani planine Orjena, za koje vrijeme je Kotor bio sjedište austrijskog štaba.

U Prvom svetskom ratu Kotor je bio poprište žestokih borbi između Crne Gore i Austro-Ugarske. Posle 1918. Kotor je postao deo Jugoslavije, a posle 1945. deo tadašnje Socijalističke Republike Crne Gore u okviru socijalističke Jugoslavije.

Do početka 20. veka Hrvati su u Kotoru i drugim mestima Boke Kotorske činili većinu, dok su drugu veliku etničku grupu činili Srbi. U proteklom veku procenat Hrvata je u ovom području naglo opadao, tako da danas većinu stanovništva čine Crnogorci i Srbi.

15. april 1979. godine, Kotor je doživio užasan zemljotres… i ostali gradovi Crne Gore i cijele Jadranske Obale su pretrpili znatna oštećenja. Rekonstrukcija je trajala 10 godina, pa i više za određena važna zdanja: Katedrala Svetog Trifuna, Crkva Svetog Luke, Kneževa palata itd.

Katedrala svetog Tripuna

Katedrala svetog Tripuna je jedan od simbola grada Kotora. Nalazi se na istoimenom trgu, odmah pored Biskupije kotorske, Palate Drago (na istom trgu se nalazi zgrade opštine i istorijskog arhiva).

Katedrala je izgrađena 809. godine i upravo u to vrijeme poznati kotorski građanin Andrea Saracenis (koji je finansirao izgradnju) otkupljuje od mletačkih trgovaca mošti (ili relikvije) svetog Tripuna. Bila je to crkva centralne osnove – martirium. Čuveni vizantijski car Konstantin VII Porfirogenit pominje je u svom djelu Dé Administrando Imperio (“O upravljanju carstvom”). Sve do arheoloških iskopavanja iz 1987. godine mislilo se da je crkva okrugla (rotunda). Uvidjelo se da je ta stara crkva u stvari bila zasvođena, a ne okrugla. Moguće je da je greška nastala zbog omaške u prevođenju carevog djela.

Poslije nekoliko vijekova, gradi se katedrala, čiji su radovi počeli 1124. godine, za vrijeme biskupa kotorskog Ursacija. Radovi će trajati do 19. juna 1166. godine, kada je katedrala svečano osvećena. Katedralu je, po ondašnjim dokumentima posvetio biskup Majo, sa još pet biskupa i osam opata. Svečanosti su prisustvovali pripadnici kotorske vlastele i vizantijski namjesnik Duklje i Dalmacije gospodin Isak.

Montenegro, Crna Gora, Црна Гора

Katedrala je izgrađena u romaničkom stilu, sa elementima vizantijske arhitekture. Njen izgled se kroz vjekove mijenjao, najčešće zbog čestih zemljotresa, od kojih su najjači bili iz: 1537, 1563, 1667, i 1979. Katedrala je poslije svakog zemljotresa vrlo brzo rekonstruisana. Tokom obnova uvođeni su elementi arhitekture i enterijerskog uređenja u duhu i ukusu vremena u kojima su te obnove izvođene (posebno su vidljivi elementi renesanse i baroka).

Na zapadnoj fasadi nalaze se dva zvonika. Prvobitni zvonici i fasada bili su uništeni tokom zemljotresa iz 1667. Izgrađeni su novi zvonici (sjeverni je visok 33 m, a južni 35 m), glavni portali, rozeta, terasa i trijem.

Katedrala je izgrađena kao trobrodna bazilika, sa tri i po traveja (prostor u crkvi omeđen stubovima iznad kojih se nalazi svod) i kupolom iznad srednjeg traveja glavnog broda crkve. Svaki od brodova ima apsidu. Apsida glavnog broda ukrašena je raskošnom gotičkom triforom. Ukupna dužina katedrale je 35,21 m, a širina 17,47 m. Glavni brod katedrale razdvojen je od bočnih smenjivanjem petolisnih i monolitnih stupaca. Bočni brodovi imaju po sedam traveja.

Unutrašnjost katedrale oslikana je freskama 1331. godine (što je tada bilo u modi). Katedralu su oslikali grčki freskoslikari, koji su inače živjeli u Kotoru. Ovi isti slikari su oslikali katolikon manastira Dečani – crkvu Hrista Pantokratora, zadužbinu srpskoga kralja Stefana Uroša III Nemanjića. Kupola srednjeg traveja uklonjena je poslije dva zemljotresa tokom XVI vijeka, a sa njom i svod zapadnog traveja i polutraveja.

Rekonstrukcije su stalno mijenjale izgled crkve, tako da je malo ostalo od originalne katedrale. 2002. godine katedrala dobija diplomu Evropske unije zajedno sa organizacijom Europa Nostra za savršeno rekonstruisanje i seizmičko osiguranje najstarije romaničke katdrale na istočnojadranskoj obali.

Kneževa palata
providurovaSagrađena je u 18. vijeku. Zajedno sa Kulom gradske straže čini gotovo kompletnu istočnu fasadu grada. U prošlosti je bila zvanično sjedište Venecijanskih providura. Služila je u različite vojne svrhe. Iako je bez nekih posebnih arhitektonskih dekorativnih elemenata, osim renesansnih konzola koje pridržavaju balkon, ipak predstavlja jedan od najvažnijIh spomenika arhitekture u Kotoru.

kotor18

Crkva Sv. Luke

Crkva Sv. Luke predstavlja jednu od pet sačuvanih sakralnih građevina Kotora građenih u romaničkom stilu. Crkva predstavlja jednobrodnu građevinu sa kupolom kružne osnove nad srednjim travejem, polukružnom apsidom na istočnoj i portalom na zapadnoj strani. Karakteriše je osnova sažetog upisanog krsta i romanička obrada fasada sa širokim lukom srpastpog oblika na zapadnoj fasadi. Prema sačuvanom ktitorskom natpisu na zapadnoj fasadi, crkvu Sv. Luke je podigao Mavro Kazafrangi sa svojom ženom Bonom, 1195. godine. Uz sjevernu fasadu crkve dozidana je kapela Sv. Spiridona.

Tokom 1980. i 1982. godine izvršena su arhitektonska istraživanja građevine koja su pokazala da se njen prvobitni oblik bitno razlikovao od postojećeg, odnosno da je njena spoljašnja artikulacija složenija i ujedno usklađena sa isto tako razuđenim unutrašnjim prostorom čiji je izvorni izgled sačuvan do današnjih dana.

Na osnovu rezultata istraživanja, tokom 1984/85. godine izvršena je obnova prvobitnih oblika crkve i uređenje njene unutrašnjosti sa ostacima fresko-slikarstva s kraja XII vijeka u zapadnom dijelu, ikonostasom bokokotorske slikarske škole u okviru kojeg se nalaze ikone tri generacije slikara iz poznate porodice Dimitrijević-Rafailović, kao i djela grčkih majstora ikonopisa. Ikonostas kapele Sv. Spiridona potiče iz druge polovine XVIII vijeka. Djelo je nepoznatog umjetnika italo-kritske škole.

Crkva Sv. Luke je osobena po tome što su se u njoj nalazili zajedno katolički i pravoslavni oltar. Godine 1657. pravoslavno stanovništvo Grblja se sklonilo, pred turskom najezdom, u Kotor, te im je mletačka uprava grada dozvolila da koriste tada katoličku crkvu Sv. Luke za pravoslavni obred. Tako da je crkva imala dva oltara sve do francuske okupacije Kotora 1807-1814. godine. Danas je crkva Sv. Luke pravoslavna bogomolja.

U radovima koji su izvedeni tokom 1984-1985. godine, rekonstruisani su prvobitni oblici krovova, stepenastog postolja tambura kupole, kao i izgled kalkanskih zidova. Crkva je dobila olovni pokrivač kakav je izvorno postojao.

U srednjem veku u Kotoru su stvarali grčki slikari, medju kojima Nikola i Manojlo na početku XIV. vijeka. U XIII i XIV vijeku Kotor ima svoju apoteku i ljekare, zlatare, kovače oružja i kovačnicu novca, biblioteku, klasično obrazovanje, teologe, komunalno uredjenje grada i Statut, notarske knjige… Pre vise od pet vekova u Kotoru je živio poznati dućandžija Marin Druško.Vredi pomenuti i poznatog trgovca i kotorskog kapetana Marka Grgurovića. Kada je u pitanju kotorska renesansa književnost valja pomenuti Đorđa Bizantija, koji vec 1532. u Veneciji štampa stihove na italijanskom i latinskom. Ipak, najpolodonosniji renesansni poeta je Kotoranin Ludovik Paskvalić( 1500 – 1551). Uz prethodnu dvojicu, XVI vek u Kotoru obilježio je i pjesnik Ivan Bona Borilis.

I teološki pisci su dali veliki kultorolški doprinos Kotoru. Jedan od najznačajnijih je Luka Bizanti, koji je 4. decenije upravljao kotorskom crkvom.

U Kotoru se nalazi Institut za biologiju mora Univerziteta Crne Gore. Takođe u Kotoru postoje Pomorski fakultet kao i Fakultet za turizam i hotelijerstvo Univerziteta Crne Gore. Kotor ima studetski dom u Dobroti “Spasić-Masera”.

U srednjoškolski centar koji se nalazi u Dobroti spadaju Gimnazija, Srednja medicinska škola, Srednja ekonomska škola kao i Nautička i Brodomašinska škola.

Opština Kotor suočena sa krahom opštinskog budžeta za 2011/12. nije raspisala konkurs za stipendiranje talentovanih studenata, dok stipendiranje talentovanih učenika i nije predviđeno opštinskim budžetom. Tokom godine 2010/11. dodjeljeno je samo 20 stipendija, i za tu svrhu je izdvojeno 20.000 eura, dok se, primjera radi, za kancelarijski materijal potreban Opštini godišnje izdvaja 25.000 eura.

No Tags

1763 total views, 1 today

  

  • Crkva sv. Marije na Dančama

    by on 18. 10. 2014. - 0 Comments

    Crkva sv. Marije na Dančama je zavjetna dubrovačka crkva, u kojoj se nalaze vrijedna umjetnička djela. Puni naziv je Crkva svete Marije od milosti. Nalazi se na...

  • Opatija

    by on 26. 10. 2014. - 0 Comments

    U svakom slučaju, "staro" u opatijskoj terminologiji označava predturističko doba, dakle Opatiju prije 1884. i niza plastičnih operacija u režiji Društva južnih...

  • Sremski Karlovci

    by on 25. 10. 2014. - 0 Comments

    Sremski Karlovci su gradsko naselje u Srbiji u opštini Sremski Karlovci u Južnobačkom okrugu, ali pripadaju geografskoj regiji Srem, čiji naziv stoji i u imenu ...

  • Dubrovačke zidine

    by on 18. 10. 2014. - 0 Comments

    Dubrovačke gradske zidine su sklop utvrda koje okružuju stari dio grada Dubrovnika. Građene su od 13. do 17. stoljeća za potrebe obrane. Duge su 1940 m, visoke ...

  • Herceg Novi

    by on 26. 10. 2014. - 0 Comments

    Na značajnom i atraktivnom prostoru između najviše planine dinarskog masiva Orjena (1895 m) i ulaza u jedan od najljepših zaliva svijeta Boku Kotorsku, smjesti...

Pronađite

Događaji

October 2014
M T W T F S S
    Nov »
 12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
2728293031